Z Tipi Yangın Merdiveni
Z Tipi Yangın Merdiveni Nedir?
Kısa cevap: Z tipi yangın merdiveni, kolları sahanlıklarla yön değiştirerek zikzak çizen çelik kaçış merdivenidir. Adını yandan bakıldığında oluşturduğu "Z" siluetinden alır. Dar cephelere sığması, her kat için doğal sahanlık üretmesi ve yönetmeliğin sahanlık şartını tasarımın içinde karşılaması nedeniyle İstanbul'daki mevcut binalarda en yaygın kullanılan dış kaçış merdiveni tipidir.
Neden Z Tipi Tercih Ediliyor?
- Dar cepheye sığar. Düz kollu bir merdiven aynı yüksekliğe çıkmak için uzun ve kesintisiz bir alan ister; Z tipi aynı yüksekliği belirgin biçimde daha kısa bir cephe boyunda çözer.
- Sahanlık zaten var. Yönetmelik kaçış merdivenlerinde en çok 17, en az 4 basamakta bir sahanlık ister. Z tipinin her dönüşü doğal bir sahanlıktır, bu şart tasarımın içinde karşılanır.
- İnişte güvenli. Sahanlıklar hem dinlenme hem yön değiştirme noktasıdır; panik anında kesintisiz uzun bir kol yerine bölünmüş kollar daha kontrollü tahliye sağlar.
- Kat girişleriyle hizalanır. Sahanlık kotları kat döşemesiyle aynı seviyeye getirilebilir. Yönetmelik zaten kaçış merdivenine girişin kat sahanlığıyla aynı kotta olmasını şart koşar.
Z Tipi Merdivende Yönetmelik Ölçüleri
| Ölçü | Şart |
|---|---|
| Basamak yüksekliği (rıht) | en çok 175 mm |
| Basamak genişliği (basış) | en az 250 mm |
| Merdiven genişliği | en az 80 cm, yüksek binalarda en az 120 cm |
| Sahanlık aralığı | en çok 17, en az 4 basamak |
| Sahanlık ölçüsü | genişliği ve uzunluğu merdiven genişliğinden az olamaz |
| Baş kurtarma yüksekliği | basamak üzerinden en az 210 cm |
| Sahanlıklar arası kot farkı | en çok 300 cm |
| Yanal koruma | her iki yanda duvar, korkuluk veya küpeşte zorunlu |
| Basamak yüzeyi | kaymayı önleyen malzeme zorunlu |
Bu ölçüler Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik'ten alınmıştır. Ayrıntılı açıklama ve madde atıfları için yönetmelik sayfamıza bakabilirsiniz.
Dışarıya Yapılan Z Tipi Merdivenlerde İki Kritik Şart
Z tipi merdivenler çoğunlukla bina dışına, cepheye monte edilir. Yönetmelik dıştan açık kaçış merdivenleri için iki şartı özellikle arar:
- 3 metre kuralı: Açık dış kaçış merdiveninin herhangi bir bölümüne yanlardan yatay ve alttan düşey 3 m içerisinde, merdivenin özelliklerinden daha az korunumlu kapı veya pencere gibi duvar boşluğu bulunamaz. Yangın o boşluktan çıkarsa kaçış yolunun kendisi kullanılamaz hâle gelir.
- 21,50 m sınırı: Bina yüksekliği 21,50 m'yi aşan binalarda bina dışında açık merdivene izin verilmez. Bu sınırın üzerindeki binalarda çözüm, korunumlu yuva içinde iç kaçış merdivenidir.
Neden önemli? Bu iki şart merdivenin imalat kalitesinden bağımsızdır. Ölçüleri kusursuz bir Z tipi merdiven, yanlış konumlandırıldığı için uygunsuz sayılabilir. Bu yüzden imalattan önce cephe yerleşiminin çalışılması gerekir.
Z Tipi mi, Başka Tip mi?
| Durum | Uygun çözüm |
|---|---|
| Dar cephe, orta yükseklikte bina | Z tipi — en yaygın ve en dengeli çözüm |
| Geniş ve kesintisiz cephe alanı var | Düz kollu merdiven — daha ekonomik olabilir |
| Zemin kat işgal edilemiyor (geçiş, otopark, vitrin) | Makaralı (açılır kapanır) merdiven |
| Çok küçük alan, az kullanıcı, düşük yükseklik | Dairesel merdiven — ancak kullanıcı yükü 25 kişiyi aşmamalı, yükseklik 9,50 m'yi geçmemeli |
| Bina yüksekliği 21,50 m üzerinde | Dış açık merdiven kullanılamaz — korunumlu iç kaçış merdiveni gerekir |
Malzeme ve Uygulama
Z tipi merdivenler projeye özel çelik konstrüksiyon olarak üretilir. Taşıyıcı profiller, basamak sacları ve sahanlık ızgaraları binanın yüküne ve cephe geometrisine göre boyutlandırılır. Dış ortamda çalıştığı için yüzey koruması kritiktir: sıcak daldırma galvaniz uzun ömürlü koruma sağlar, boyalı sistemlerde ise düzenli bakım gerekir. Basamaklarda kaymayı önleyen yüzey uygulanması yönetmelik şartıdır.
Montaj, mevcut yapıya ankrajla bağlanarak yapılır. Ankraj detayı ve mevcut yapının taşıma kapasitesi imalat kadar önemlidir; bu nedenle keşif aşamasında cephe yapısı incelenir.
Sık Sorulan Sorular
Z tipi merdiven mevcut binaya sonradan yapılabilir mi?
Evet. Mevcut binalarda en sık uygulanan çözümdür. Cephe uygunluğu, 3 metre kuralı ve bina yüksekliği kontrol edildikten sonra projelendirilir.
Kaç kata kadar uygulanabilir?
Bina yüksekliği 21,50 m'yi aşmadığı sürece dış açık Z tipi merdiven uygulanabilir. Bu sınırın üzerinde yönetmelik dış açık merdivene izin vermez.
Sahanlık ne işe yarar?
Yön değiştirmeyi sağlar, uzun kolları böler ve tahliye sırasında dinlenme noktası oluşturur. Yönetmelik en çok 17 basamakta bir sahanlık ister; sahanlığın genişliği ve uzunluğu merdiven genişliğinden az olamaz.
Ne kadar sürede yapılır?
Metraja ve cephe koşullarına bağlıdır. İmalat atölyede yapılır, montaj sahada tamamlanır. Net süre keşif sonrası verilir.
İstanbul'da Z Tipi Yangın Merdiveni İmalatı
Garanti Yangın Güvenlik olarak İstanbul genelinde projeye özel Z tipi yangın merdiveni imalatı ve montajı yapıyoruz. Ölçüleri yönetmelik şartlarına göre planlıyor, cephe yerleşimini 3 metre kuralı ve bina yüksekliği açısından önceden değerlendiriyoruz. Ücretsiz keşif için bize ulaşabilirsiniz.