Otellerde Yangın Merdiveni Yönetmeliği
Toplam yatak sayısı 20'yi veya kat sayısı ikiyi aşan otellerde her katta en az 2 çıkış zorunludur. Daha küçük otel ve pansiyonlarda, yapı yüksekliği 15,50 m'nin altındaysa korunumlu ya da basınçlandırılmış tek merdiven yeterli sayılır. Kural Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Madde 50'dedir.
Otelinizde kaç merdiven gerektiğini üç sayı belirler: yatak sayısı, kat sayısı ve bodrum dâhil yapı yüksekliği. Aşağıda kuralı, genişlik hesabını ve otelinize uyan merdiven tipini madde numaralarıyla anlatıyoruz.
Hangi Tesisler Otel Sayılır?
Yönetmelik konaklama amaçlı binaları geniş tanımlar: "Oteller, moteller, termal tesisler, tatil köyü ve pansiyonlar, kampingler, öğrenci yurtları, kamplar ve benzeri tesisler konaklama amaçlı binalardandır." (Madde 10). Butik oteller ve pansiyonlar da bu kapsamdadır.
Kural Ne Diyor? Madde 50
Madde 50, otellerin yatakhane olarak kullanılan bölümleri için şu cümleleri içerir:
- "Toplam yatak sayısı 20'den fazla veya kat sayısı ikiden fazla olan otellerde her katta en az 2 çıkış sağlanır."
- "Yatak sayısı 20'den az ve yapı yüksekliği 15.50 m'den az olan bina veya bloklarda ise, merdiven korunumlu yapıldığı veya basınçlandırıldığı takdirde, tek merdiven yeterli kabul edilir."
Dikkat edilecek kelime yapı yüksekliğidir. Yönetmelik bunu bodrum katlar, asma katlar ve çatı arası piyesler dâhil bütün katların toplam yüksekliği olarak tanımlar (Madde 4). Yani bodrumdaki kahvaltı salonu da hesaba girer.
| Örnek tesis | Sonuç |
|---|---|
| 40 yataklı, 4 katlı otel | Her katta en az 2 çıkış |
| 16 yataklı, 3 katlı pansiyon, yapı yüksekliği 12 m | Merdiven korunumlu veya basınçlandırılmışsa tek merdiven yeterli |
| 16 yataklı, 6 katlı butik otel, yapı yüksekliği 18 m | 15,50 m aşıldığı için kolaylık yok, her katta en az 2 çıkış |
Merdiven Genişliği Nasıl Hesaplanır?
Hesap üç adımdır. Önce kattaki kullanıcı sayısı bulunur: yönetmelik otel yatak odaları için kişi başına 20 m² brüt alan öngörür (Ek-5/A). Sonra bu sayı birim genişliğe bölünür: otel ve pansiyonlarda kaçış merdiveninin her 50 cm'lik birimi 30 kişiye hizmet eder (Ek-5/B). Son olarak birim sayısı 0,5 m ile çarpılır (Madde 33).
Örnek: Brüt alanı 400 m² olan bir otel katında 400 / 20 = 20 kişi vardır. 20 / 30 = 0,67 birim, 0,67 × 0,5 m = 33 cm çıkar. Ancak yönetmelik hiçbir kaçış merdiveninin 80 cm'den dar olmasına izin vermez. Yani küçük otellerde belirleyici olan çoğu zaman hesap değil, bu en az genişliktir.
Yüksek binalarda kaçış merdiveni genişliği en az 120 cm'dir (Madde 33/2). Yönetmelik yüksek binayı "Bina yüksekliği 21.50 m'den, yapı yüksekliği 30.50 m'den fazla olan binalar" olarak tanımlar. Basamak yüksekliği en çok 175 mm, basamak genişliği en az 250 mm'dir (Madde 41/7). Bütün ölçüler yangın merdiveni yönetmeliği sayfamızda tablo hâlinde duruyor.
Otele Dıştan Yangın Merdiveni Yapılabilir mi?
Yapılabilir. Dışarıda yapılan açık kaçış merdiveni, şartlara uyulduğunda iç kaçış merdiveni yerine kullanılabilir (Madde 42). Yeni binalarda iki sınır vardır. Birincisi, bina yüksekliği 21,50 m'yi aşamaz. İkincisi, merdivenin herhangi bir bölümüne yanlardan yatay ve alttan düşey 3 m içinde daha az korunumlu kapı veya pencere bulunamaz.
Otel cephelerinde oda pencereleri sık olduğu için bu 3 m kuralı en çok otellerde zorlar. Merdivenin yeri bu yüzden pencere planına göre seçilir. 2007 öncesi projeli mevcut binalarda mesafe yanlardan yatay 1,8 m'dir. Bu mesafede kalan pencereler bütün katlarda 60 dakika dayanıklı hâle getirilerek merdiven yine yapılabilir (Madde 153).
Mevcut Otellerde Kolaylıklar Sınırlı
Yönetmelik mevcut yapılara bazı kaçış kolaylıkları tanır, ancak oteller bunların bir kısmından yararlanamaz. Madde 146, kaçış yollarına ilişkin kolaylıkları "Hastane, otel, huzur evi, ilköğretim okulu, yuva ve benzeri yerler dışında kalan mevcut yapılar" için sayar.
Buna karşılık dairesel merdivenin yasak olduğu yapılar listesinde otel yoktur (Madde 154/6). Mevcut bir otelde spiral merdiven; kat başına 100 kişi, en az 70 cm genişlik ve 30,50 m yükseklik sınırlarıyla mümkün olabilir. Yeni ve mevcut bina şartlarını dairesel yangın merdiveni sayfasında yan yana verdik.
Otelinize Hangi Merdiven Tipi Uyar?
- Arka cephe veya bahçe varsa: Z tipi yangın merdiveni. Kalabalık tahliyeye en uygun ve bakımı en kolay tip.
- Merdiven sokak cephesine düşüyorsa: makaralı yangın merdiveni. Alt kol normalde yukarıda durur, kaldırımı ve girişi işgal etmez.
- Küçük pansiyon veya teras kat: dairesel merdiven, yükseklik ve kişi sınırlarının içinde kalıyorsa.
Merdivenle Birlikte Kontrol Edilenler
- Yatak odaları iç koridordan en az 60 dakika yangına dayanıklı bir duvarla ayrılır (Madde 50/1a).
- İç koridora açılan kapılar en az 30 dakika dayanıklıdır ve kendiliğinden kapanır (Madde 50/1b).
- Kaçış merdiveni kapıları duman sızdırmazdır. 4 kattan az kata hizmet eden kapı en az 60 dakika dayanıklıdır. Bodrum katlara ve 4 kattan fazla kata hizmet eden kapı en az 90 dakika dayanıklıdır (Madde 47/3).
- Kaçış yolu kapıları elle açılır ve kilitli tutulmaz (Madde 47/2). Kapı seçimi için yangın merdiveni kapısı sayfasına bakabilirsiniz.
- Otellerde acil durum aydınlatması zorunludur (Madde 72/2).
- Kaçış merdiveninin boş tutulmasından bina veya işyeri sahibi ve yöneticileri sorumludur (Madde 38/4).
İş yeri ruhsatındaki itfaiye uygunluk sürecinde en sık takılınan kalemleri iş yerlerinde yangın merdiveni yazısında topladık.
Sık Sorulan Sorular
Otellerde yangın merdiveni zorunlu mu?
Toplam yatak sayısı 20'yi veya kat sayısı ikiyi aşan otellerde her katta en az 2 çıkış zorunludur. 20'den az yataklı ve yapı yüksekliği 15,50 m'nin altındaki tesislerde korunumlu tek merdiven yeterli olabilir.
Pansiyonlarda yangın merdiveni zorunlu mu?
Pansiyonlar yönetmelikte konaklama amaçlı bina sayılır (Madde 10). Bu yüzden otellerle aynı Madde 50 kuralına tabidir.
Otel yangın merdiveni ölçüleri ne olmalı?
Genişlik en az 80 cm, yüksek binalarda en az 120 cm'dir. Basamak yüksekliği en çok 175 mm, basamak genişliği en az 250 mm'dir. Genişlik kattaki kişi sayısına göre ayrıca hesaplanır.
Otele dıştan yangın merdiveni yapılabilir mi?
Yapılabilir. Yeni binalarda bina yüksekliği 21,50 m'yi aşmamalı ve 3 m içinde korunumsuz pencere olmamalıdır. Mevcut binalarda bu mesafe 1,8 m'dir.
Mevcut otele spiral yangın merdiveni yapılabilir mi?
Oteller dairesel merdiven yasağı olan yapılar arasında sayılmaz. Mevcut yapıda kat başına 100 kişi, en az 70 cm genişlik ve 30,50 m yükseklik sınırı uygulanır.
Otelinizin kat planı ve cephesi üzerinden hangi çözümün uyduğunu ücretsiz keşifte çıkaralım: 0216 766 34 04
Bu yazı genel bilgilendirmedir. Tesisinize özgü şartlar için yangın projesi hazırlayan mimara veya itfaiyeye danışın. Madde numaraları 15 Eylül 2026 tarihli resmî metinden kontrol edilmiştir.