Makaralı Yangın Merdiveni
Makaralı Yangın Merdiveni Nedir?
Kısa cevap: Makaralı yangın merdiveni, alt kolu normal zamanda yukarıda duran, acil durumda karşı ağırlık ve makara düzeneğiyle aşağı inen çelik kaçış merdivenidir. "Açılır kapanır merdiven" olarak da bilinir. Tercih edilme sebebi tek ve nettir: zemin katta yer işgal etmez. Kaldırım, geçiş yolu, otopark girişi veya vitrin önü kapatılamayan binalarda çözüm budur.
Hangi Durumda Makaralı Merdiven Gerekir?
- Zemin kat kullanımda. Dükkân girişi, vitrin, otopark rampası veya yaya geçişi sabit bir merdiven ayağına yer bırakmıyorsa.
- Kaldırıma taşma sorunu. Sabit merdivenin son kolu kamuya açık alana inecekse, belediye ve komşu itirazlarını önlemek için alt kol yukarıda tutulur.
- Güvenlik kaygısı. Sabit dış merdiven, alt kattan yukarı istenmeyen erişim yolu oluşturabilir. Makaralı sistemde alt kol normalde yukarıdadır.
- Dar arka bahçe veya aydınlık. Merdivenin sürekli açık durması geçişi engelleyecekse.
Nasıl Çalışır?
Sistem üç parçadan oluşur: sabit üst kollar ve sahanlıklar, hareketli alt kol ve karşı ağırlıklı makara düzeneği. Normal zamanda alt kol yukarıda kilitli durur. Acil durumda üzerine basıldığında veya mandal serbest bırakıldığında, karşı ağırlık dengesi sayesinde alt kol kontrollü biçimde aşağı iner. İniş serbest düşüş değildir; ağırlık dengesi hızı sınırlar.
Kritik nokta mekanizmanın bakımıdır. Makara, halat ve mafsallar dış ortamda çalışır. Yılda en az bir kez denenmeyen bir sistem, ihtiyaç anında açılmayabilir. Bu yüzden makaralı merdiven teslimi bakım planıyla birlikte anlamlıdır.
Yönetmelik Açısından Ne Değişir?
Makaralı merdiven de bir kaçış merdivenidir; ölçü şartları diğer tiplerle aynıdır:
| Ölçü | Şart |
|---|---|
| Basamak yüksekliği (rıht) | en çok 175 mm |
| Basamak genişliği (basış) | en az 250 mm |
| Merdiven genişliği | en az 80 cm, yüksek binalarda en az 120 cm |
| Sahanlık aralığı | en çok 17, en az 4 basamak |
| Baş kurtarma yüksekliği | en az 210 cm |
| Basamak yüzeyi | kaymayı önleyen malzeme zorunlu |
| Yanal koruma | her iki yanda duvar, korkuluk veya küpeşte |
Dış merdiven olduğu için iki ek şart geçerlidir: açık kaçış merdiveninin herhangi bir bölümüne yanlardan yatay ve alttan düşey 3 m içerisinde korunumsuz kapı veya pencere bulunamaz; ve bina yüksekliği 21,50 m'yi aşan binalarda bina dışında açık merdivene izin verilmez.
Neden önemli? Mekanizma ne kadar iyi olursa olsun, bu iki şart sağlanmıyorsa merdiven uygun sayılmaz. Bu yüzden makaralı çözüm önerilmeden önce cephe yerleşimi ve bina yüksekliği kontrol edilir.
Makaralı mı, Z Tipi mi?
| Makaralı | Z tipi (sabit) | |
|---|---|---|
| Zemin kat işgali | Yok — alt kol yukarıda durur | Var — son kol zemine iner |
| İlk maliyet | Daha yüksek (mekanizma) | Daha düşük |
| Bakım | Düzenli deneme şart | Yüzey bakımı yeterli |
| Kullanım kolaylığı | İnmesi için tetiklenmesi gerekir | Her an hazır |
| Uygun olduğu yer | Dar sokak, vitrin, otopark girişi, kaldırım | Arka cephe, bahçe, boş alan |
Karar tek soruyla verilir: zemin katta merdivenin ayağına yer var mı? Varsa sabit çözüm hem daha ucuz hem daha az bakım ister. Yoksa makaralı sistem devreye girer.
Malzeme ve İmalat
Taşıyıcı konstrüksiyon ve basamaklar projeye özel çelik olarak üretilir. Dış ortamda çalıştığı için yüzey koruması belirleyicidir; sıcak daldırma galvaniz uzun ömürlü koruma sağlar. Mekanizma parçalarında (makara, halat, mafsal, karşı ağırlık) korozyon doğrudan işlevi bozduğundan, bu bölümlerin malzeme seçimi ve bakım erişimi tasarımın parçasıdır.
Montaj mevcut yapıya ankrajla yapılır. Hareketli kol nedeniyle ankraj ve taşıyıcı hesabı sabit merdivene göre daha kritiktir; keşifte cephe yapısı ve taşıma kapasitesi incelenir.
Sık Sorulan Sorular
Makaralı merdiven kendi kendine iner mi?
Tetiklendiğinde iner. Karşı ağırlık dengesi iniş hızını sınırlar; serbest düşüş değildir. Normal zamanda alt kol yukarıda kilitli durur.
Bakımı ne sıklıkla yapılmalı?
Mekanizmanın düzenli olarak denenmesi gerekir. Yılda en az bir kez çalıştırılmayan bir sistem, ihtiyaç anında açılmama riski taşır. Bakım planı teslimle birlikte verilir.
Mevcut binaya sonradan yapılabilir mi?
Evet. Zaten en çok mevcut binalarda, zemin kat kullanımı nedeniyle sabit merdiven yapılamadığında tercih edilir.
Sabit merdivenden pahalı mı?
Genellikle evet. Fark mekanizmadan gelir. Ancak zemin katta yer açmanın maliyeti (vitrin kaybı, geçiş sorunu, kaldırım işgali) hesaba katıldığında çoğu ticari binada dengelenir.
İstanbul'da Makaralı Yangın Merdiveni İmalatı
Garanti Yangın Güvenlik olarak İstanbul genelinde makaralı (açılır kapanır) yangın merdiveni imalatı ve montajı yapıyoruz. Ölçüleri yönetmelik şartlarına göre planlıyor, cephe yerleşimini 3 metre kuralı ve bina yüksekliği açısından önceden değerlendiriyoruz. Mekanizma bakımı için de yanınızdayız. Ücretsiz keşif için bize ulaşabilirsiniz.